سامانه حسام بانک مرکزی چیست؟ راهنمای کامل مشاهده و بستن حسابهای مازاد
سامانه حسام بانک مرکزی با هدف مشاهده یکپارچه حسابهای بانکی و بستن غیرحضوری حسابهای مازاد راهاندازی شده است. افراد میتوانند با ورود به این سامانه، حسابهای ثبتشده به نام خود را در بانکهای مختلف مشاهده کنند و برای بستن حسابهای غیرضروری درخواست دهند.
در این مقاله از آیپاسارگاد، نحوه ورود به سامانه حسام، مراحل مشاهده و بستن حسابهای بانکی، شرایط انتقال موجودی و محدودیتهای این خدمت را بررسی میکنیم.
سامانه حسام بانک مرکزی چیست؟
سامانه حسام که عنوان آن به «حسابهای سپرده اشخاص حقیقی مشتری» اشاره میکند یک درگاه الکترونیکی متعلق به بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران است که برای مدیریت و تعیین تکلیف حسابهای سپرده اشخاص حقیقی طراحی شده است. این سامانه در ۱۳ مهر ۱۴۰۵ رونمایی شد و امکان مشاهده حسابهای بانکی در یک محیط متمرکز و ثبت درخواست برای بستن حسابهای مازاد را فراهم کرد.
پیش از راهاندازی سامانه حسام، فردی که میخواست وضعیت حسابهای خود را در چند بانک بررسی کند، معمولاً باید از خدمات هر بانک بهصورت جداگانه استفاده میکرد. سامانه حسام این اطلاعات را در یک درگاه گردآوری میکند و امکان ثبت درخواست تعیین تکلیف حسابها را در اختیار صاحب حساب قرار میدهد.
بر اساس اعلام بانک مرکزی، اهداف اصلی راهاندازی این سامانه عبارتاند از:
- شناسایی و ساماندهی حسابهای بانکی مازاد، راکد و فراموششده
- فراهم کردن امکان بستن غیرحضوری حسابهای غیرضروری
- کاهش ریسک سوءاستفاده از حسابهای بانکی بلااستفاده
- افزایش شفافیت اطلاعات حسابها و جریانهای مالی
- کاهش مراجعات حضوری و هزینههای عملیاتی شبکه بانکی
این سامانه بر پایه اطلاعات «سامانه سیاح» بانک مرکزی توسعه یافته است. سیاح پایگاه اطلاعات حسابهای بانکی است که اطلاعات حسابهای افتتاحشده توسط بانکها در آن ثبت میشود. حسام از این دادهها برای نمایش حسابهای اشخاص و پیگیری درخواستهای تعیین تکلیف استفاده میکند.
آدرس سامانه حسام بانک مرکزی چیست؟
آموزش ورود به سامانه حسام و مشاهده حسابهای بانکی
برای مشاهده فهرست حسابهای بانکی، ابتدا باید هویت متقاضی تأیید شود. ورود به حسام از طریق پنجره ملی خدمات دولت هوشمند انجام میشود و استفاده از خدمات آن مستلزم احراز هویت سطح سه و فعالسازی احراز هویت دومرحلهای است.
مرحله اول: ورود به سایت حسام
نشانی hesam.cis.cbi.ir را در مرورگر وارد کنید. سپس از طریق گزینه ورود، به فرایند احراز هویت پنجره ملی خدمات دولت هوشمند هدایت میشوید.
مرحله دوم: تکمیل احراز هویت
برای دسترسی به اطلاعات بانکی، لازم است احراز هویت سطح سه را تکمیل کنید.
همچنین باید احراز هویت دومرحلهای را در پنجره ملی خدمات دولت هوشمند فعال کرده باشید. طبق توضیحات مدیرکل فناوری اطلاعات بانک مرکزی در آبان ۱۴۰۵، فعالسازی این قابلیت از بخش تنظیمات پنجره ملی خدمات دولت امکانپذیر است.
در این روش، علاوه بر پیامک احراز هویت، از رمز ثابت نیز برای افزایش امنیت ورود استفاده میشود.
مرحله سوم: مشاهده فهرست حسابهای بانکی
پس از احراز هویت و ورود موفق، فهرست حسابهای بانکی ثبتشده به نام شما نمایش داده میشود. این اطلاعات از پایگاه داده سامانه سیاح دریافت میشود و به شما کمک میکند حسابهایی را که در بانکهای مختلف افتتاح کردهاید شناسایی کنید.
در این مرحله بهتر است حسابها را با دقت بررسی کنید؛ زیرا ممکن است حسابهایی در فهرست وجود داشته باشند که مدتهاست از افتتاح آنها گذشته یا اطلاعاتشان را فراموش کردهاید. اگر حسابی را مشاهده کردید که متعلق به شما نیست، میتوانید مغایرت را در سامانه اعلام کنید تا بررسی شود.
نحوه بستن حسابهای بانکی مازاد در سامانه حسام
یکی از اصلیترین امکانات حسام، ثبت درخواست بستن حساب بانکی بدون مراجعه حضوری به شعبه است. البته باید توجه داشت که ثبت درخواست به معنای بسته شدن فوری حساب نیست. پس از ارسال درخواست، بانک مربوطه باید وضعیت حساب را بررسی کند.
فرایند تعیین تکلیف حسابها به ترتیب زیر انجام میشود:
-
بررسی حسابهای نمایشدادهشده
ابتدا فهرست حسابها را بررسی کنید. در صورت مشاهده حساب نامرتبط یا مغایرت اطلاعات، موضوع را در سامانه مشخص کنید.
-
شناسایی حسابهای دارای تعهد
حسابهایی را که به تسهیلات، ضمانت، مسدودی یا سایر تعهدات بانکی مرتبط هستند، مشخص کنید تا وضعیت آنها بررسی شود.
-
انتخاب حسابهای موردنیاز
حسابهایی را که برای دریافت حقوق، انجام پرداختهای روزمره، فعالیت شغلی یا سایر امور مالی استفاده میکنید، برای نگهداری انتخاب کنید.
-
انتخاب حسابهای مازاد
حسابهایی را که دیگر به آنها احتیاج ندارید، برای بستن مشخص کنید.
-
تعیین حساب پایه
یک حساب بانکی فعال را بهعنوان حساب پایه انتخاب کنید تا موجودی حسابهای در حال بسته شدن به آن منتقل شود.
-
بازبینی و تأیید نهایی
پیش از ثبت نهایی، وضعیت تمام حسابهای انتخابشده را کنترل کنید و در صورت اطمینان، درخواست را تأیید کنید.
بر اساس توضیحات بانک مرکزی، پس از تأیید نهایی، متقاضی ۴۸ ساعت فرصت دارد درخواست خود را ویرایش کند. بعد از پایان این مهلت، اطلاعات برای اجرا به شبکه بانکی ارسال میشود.
حساب پایه در سامانه حسام بانک مرکزی چیست؟
حساب پایه، حسابی است که صاحب حساب برای دریافت مانده حسابهای در حال بسته شدن انتخاب میکند. فرض کنید در سه بانک حساب دارید و تصمیم گرفتهاید دو حساب قدیمی را ببندید. در یکی از این حسابها ۲ میلیون تومان و در دیگری ۵۰۰ هزار تومان موجودی دارید.
در زمان ثبت درخواست، حساب بانکی فعال خود را بهعنوان حساب پایه تعیین میکنید. در صورت تأیید و انجام عملیات بانکی، مجموع ۲ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان از دو حساب قدیمی به حساب پایه منتقل میشود و سپس فرایند بستن حسابها تکمیل خواهد شد. بنابراین بهتر است حساب پایه، حسابی باشد که بهطور منظم از آن استفاده میکنید و قصد بستن آن را ندارید.
بستن حساب در سامانه حسام چقدر زمان میبرد؟
طبق توضیحات رضا بیات، مدیرکل فناوری اطلاعات بانک مرکزی، بانکها موظفاند درخواستهای تعیین تکلیف حسابها را حداکثر ظرف ۱۰ روز بررسی و اقدامات لازم را اجرا کنند. در این فرایند دو بازه زمانی وجود دارد:
| مرحله | زمان اعلامشده |
|---|---|
| فرصت ویرایش درخواست پس از تأیید نهایی | ۴۸ ساعت |
| مهلت بانک برای تعیین تکلیف درخواست ارجاعشده | حداکثر ۱۰ روز |
| اطلاعرسانی نتیجه | از طریق پیامک پس از تعیین وضعیت |
مهلت ۱۰ روزه بانک، انتقال موجودی حسابهای در حال بسته شدن را نیز شامل میشود. بااینحال، وجود تعهدات بانکی، مغایرت اطلاعات یا مشکلات اجرایی ممکن است باعث شود درخواست در این بازه زمانی به بسته شدن حساب منجر نشود. همچنین فرایند بستن حساب زمانی از نظر اطلاعات بانک مرکزی تکمیل میشود که وضعیت حساب در سامانه سیاح نیز بهروزرسانی شده باشد.
چه حسابهایی را نمیتوان از طریق سامانه حسام بست؟
همه حسابهای بانکی الزاماً امکان بسته شدن فوری را ندارند. اگر حساب به تعهد مالی یا محدودیت قانونی مرتبط باشد، بانک باید پیش از بستن آن وضعیت تعهد را بررسی کند. برای نمونه، حسابهای زیر ممکن است نیازمند بررسی بیشتری باشند:
- حسابهای مرتبط با تسهیلات: حسابی که برای دریافت و بازپرداخت وام استفاده میشود و همچنان دارای تعهد است.
- حسابهای دارای ضمانت: حسابهایی که بهعنوان بخشی از تعهدات ضمانت تسهیلات مورد استفاده قرار گرفتهاند.
- حسابهای مسدود: حسابهایی که به دلیل دستور قانونی، قضایی یا سایر محدودیتهای بانکی مسدود شدهاند.
- حسابهای مرتبط با چک یا تعهدات جاری: حسابهایی که بستن آنها ممکن است با تعهدات تسویهنشده تداخل داشته باشد.
برای مثال، اگر حسابی را صرفاً به دلیل دریافت وام افتتاح کردهاید، اما هنوز اقساط آن باقی مانده است، نباید بدون بررسی وضعیت تسهیلات برای بستن آن اقدام کنید. وجود چنین حسابهایی به معنی ممنوعیت دائمی بستن آنها نیست؛ بلکه ممکن است لازم باشد ابتدا تعهد مرتبط برطرف یا وضعیت آن از سوی بانک مشخص شود.
نکته دیگر اینکه همه حسابهای مرتبط با یک بانک لزوماً قابل بستن از طریق حسام نیستند. برای نمونه، صندوقهای قرضالحسنهای که شخصیت مستقلی از بانکها دارند، بر اساس توضیحات منتشرشده از مدیرکل فناوری اطلاعات بانک مرکزی، مشمول این سامانه نیستند.
دلیل راهاندازی سامانه حسام توسط بانک مرکزی چیست؟
یکی از مشکلات شبکه بانکی ایران، تعداد بالای حسابهایی است که در طول سالهای مختلف افتتاح شدهاند، اما بسیاری از آنها دیگر استفاده مشخصی ندارند.
به گفته مدیرکل فناوری اطلاعات بانک مرکزی در آبان ۱۴۰۵، تعداد حسابهای بانکی کشور به حدود ۶۵۰ میلیون حساب رسیده است. بخشی از این حسابها برای دریافت تسهیلات، همکاری با سازمانها یا انجام فعالیتهای شغلی افتتاح شدهاند و پس از پایان نیاز اولیه، همچنان باقی ماندهاند.
البته وجود چند حساب بانکی بهخودیخود مشکل محسوب نمیشود و برای مثال، شخصی ممکن است به یک حساب برای دریافت حقوق، حساب دیگری برای فعالیت شغلی و حسابی جداگانه برای پسانداز نیاز داشته باشد. مسئله زمانی ایجاد میشود که حسابهای متعدد بدون استفاده مشخص باقی بمانند. چنین وضعیتی میتواند مدیریت منابع مالی شخص را دشوارتر کند و در صورت سوءاستفاده از اطلاعات بانکی، مشکلات مالی و حقوقی به همراه داشته باشد.
بنابراین راهاندازی حسام با هدف تسهیل شناسایی و تعیین تکلیف همین حسابها انجام شده است.
آیا داشتن بیش از ۱۰ حساب بانکی ممنوع است؟
داشتن بیش از ۱۰ حساب بهخودیخود ممنوع نیست و محدودیتهای تعیینشده بیشتر به حسابهای راکد و ضرورت افتتاح حسابهای جدید مربوط میشود. طبق توضیحات مقامات مسئول درباره ضوابط مبارزه با پولشویی، وجود حسابهای راکد یا مسدودِ راکد میتواند محدودیتهایی برای افتتاح حساب جدید ایجاد کند.
به همین دلیل، تعیین تکلیف حسابهای بلااستفاده، بهویژه برای افرادی که قصد افتتاح حساب جدید دارند، میتواند اهمیت عملی داشته باشد. ممکن است فردی برای دریافت چند تسهیلات، ضمانت وام یا همکاری با شعب مختلف یک بانک به ناچار حسابهای جداگانهای افتتاح کرده باشد. در چنین شرایطی، بانک موظف است ضرورت افتتاح حساب جدید را بررسی کند، نه این که صرفا به دلیل عبور تعداد حسابها از عدد ۱۰، درخواست مشتری را رد کند.
تفاوت حساب راکد، مسدود و بستهشده چیست؟
یکی از نکاتی که پیش از استفاده از حسام باید به آن توجه کرد، تفاوت وضعیت حسابهای بانکی است. راکد بودن حساب همیشه به معنی بسته شدن یا مسدود بودن آن نیست.
| وضعیت حساب | توضیح |
|---|---|
| حساب فعال | حسابی که قابلیت استفاده از خدمات بانکی مربوط به خود را دارد. |
| حساب راکد | حسابی که طبق ضوابط و معیارهای بانک، برای مدتی فعالیت مؤثر نداشته است. |
| حساب مسدود | حسابی که انجام تمام یا برخی عملیات آن به دلیل محدودیت بانکی یا قانونی امکانپذیر نیست. |
| حساب بستهشده | حسابی که فرایند خاتمه آن در بانک انجام و وضعیت آن در اطلاعات بانکی ثبت شده است. |
برای مثال، حسابی که دو سال از آن استفاده نکردهاید، ممکن است راکد شده باشد، اما صرف گذشت زمان به معنی بسته شدن حساب نیست. از طرف دیگر، حسابی که به دستور مرجع قانونی مسدود شده است، الزاماً با ثبت درخواست در حسام قابل بستن نخواهد بود.
اگر اطلاعات حسابها در سامانه حسام اشتباه بود، چه کنیم؟
از آنجا که اطلاعات حسام بر مبنای دادههای سامانه سیاح نمایش داده میشود، ممکن است برخی کاربران با مغایرت اطلاعات یا نمایش حسابهایی مواجه شوند که وضعیت آنها در بانک تغییر کرده است. در چنین شرایطی ابتدا اطلاعات حساب را بررسی کنید و اگر حساب نمایشدادهشده متعلق به شما نیست، از امکان اعلام مغایرت در سامانه استفاده کنید.
اگر حسابی را پیشتر بستهاید، اما همچنان در فهرست حسابهای فعال نمایش داده میشود، ممکن است اطلاعات آن در سامانه سیاح بهروزرسانی نشده باشد. در صورت ادامه مشکل میتوانید با بانک مربوطه پیگیری کنید. همچنین بانک مرکزی شماره ۲۷۴۷۱۷۱۸–۰۲۱ را برای پاسخگویی به مشکلات و ابهامات کاربران سامانه حسام اعلام کرده است.
آیا سامانه حسام واقعاً حسابها را بهصورت غیرحضوری میبندد؟
امکان ثبت و پیگیری غیرحضوری درخواستها فراهم شده است، اما این موضوع به معنای اجرای بدون مشکل تمام درخواستها نیست. بخشی از درخواستها ممکن است به دلیل وجود تعهدات بانکی یا مغایرت اطلاعات، به بسته شدن حساب منجر نشده باشند.
همچنین برخی کاربران با اختلال در دسترسی، تأخیر در رسیدگی یا نمایش اطلاعات ناهماهنگ مواجه شدهاند. در چنین مواردی ممکن است پیگیری از بانک مربوطه ضروری باشد. بنابراین بهتر است پس از ثبت درخواست، دریافت پیامک نتیجه و تغییر وضعیت حساب در سامانه را نیز بررسی کنید و صرفاً به ثبت موفق درخواست اکتفا نکنید.
آیا استفاده از سامانه حسام بانک مرکزی هزینه دارد؟
خیر، بر اساس اطلاعات منتشرشده درباره این خدمت، استفاده از سامانه حسام و ثبت درخواست تعیین تکلیف حسابهای بانکی برای شهروندان رایگان است. بنابراین برای مشاهده حسابها یا ثبت درخواست بستن حساب، نیازی به پرداخت هزینه به اشخاص یا وبسایتهای واسطه نیست.
اگر پیامکی با عنوان فعالسازی حسام، مشاهده حسابهای بانکی یا بستن حسابهای مازاد دریافت کردید که برای استفاده از خدمات از شما درخواست پرداخت وجه یا وارد کردن اطلاعات محرمانه کارت بانکی میکند، از انجام آن خودداری کنید و فقط از درگاه رسمی بانک مرکزی استفاده کنید.
پیش از بستن حسابهای بانکی به چه نکاتی توجه کنیم؟
بستن حسابی که دیگر استفادهای از آن ندارید ممکن است تصمیم مناسبی باشد، اما برخی حسابها با وجود گردش مالی اندک، همچنان در امور مالی روزمره نقش دارند. بنابراین پیش از انتخاب حساب برای بستن، بررسی کنید که آیا شماره حساب یا شبای آن برای دریافت حقوق، یارانه، سود سرمایهگذاری، بازپرداخت وام یا دریافتهای دورهای ثبت شده است یا خیر.
برای مثال، ممکن است حسابی داشته باشید که هیچ پرداخت روزمرهای از طریق آن انجام نمیدهید، اما شماره شبای آن در یک سامانه سرمایهگذاری برای دریافت وجه ثبت شده است. برای مثال اگر در بازار سرمایه فعالیت دارید، پیش از بستن حساب بانکی مطمئن شوید که آن حساب بهعنوان «حساب بانکی ثبتشده در سامانه سجام» معرفی نشده باشد.
شماره حساب و شبای ثبتشده در سجام برای دریافت سود سهام، سود سهام عدالت و برخی دیگر از وجوه مرتبط با بازار سرمایه مورد استفاده قرار میگیرد. در صورت بستن این حساب، بهتر است اطلاعات حساب بانکی جدید خود را در سامانه سجام به نشانی `sejam.ir` بهروزرسانی کنید تا در دریافت وجوه با مشکل مواجه نشوید.
- مطالعه بیشتر: راهنمای بروزرسانی از سجام در آیپاسارگاد | آموزش تصویری
همچنین اگر کارت بانکی متصل به حساب را در پرداختهای خودکار، خریدهای اشتراکی یا خدمات اینترنتی ثبت کردهاید، پیش از بستن حساب، اطلاعات پرداخت را اصلاح کنید.
جمعبندی
سامانه حسام بانک مرکزی به نشانی hesam.cis.cbi.ir راهکاری برای مشاهده یکپارچه حسابهای بانکی و ثبت درخواست بستن حسابهای مازاد است. کاربران پس از احراز هویت میتوانند حسابهای خود را بررسی کنند، حسابهای ضروری را نگه دارند و برای بستن حسابهای بلااستفاده درخواست دهند.
بااینحال، بستن حساب به تأیید بانک و نبود موانع قانونی یا تعهدات مالی وابسته است. پس از تأیید نهایی درخواست، ۴۸ ساعت فرصت ویرایش وجود دارد و بانکها نیز طبق زمانبندی اعلامشده، حداکثر ۱۰ روز برای تعیین تکلیف درخواستهای ارجاعشده فرصت دارند.
پیش از بستن هر حساب، بهتر است مطمئن شوید که برای دریافت حقوق، تسویه تعهدات، دریافت وجوه سرمایهگذاری یا سایر امور مالی همچنان به آن نیاز ندارید.
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟
ارسال دیدگاه